اهل کتاب با نام شادروان همایون صنعتی زاده اشناست.اخرین کتاب آن شادروان که چندی پیش توسط بنیاد افشار چاپ وپخش شده است جغرافیای اداری ایران باستان نام دارد که نوشته هایی از نام آورانی چون آ.توین بی-و.و.تارن-ک.برونر و...را در خود جای داده است.نوشته ها، همانگونه که از نام کتاب پیداست  مطالبی از جغرافیا وجغرافیای تاریخی وحتا تاریخ باستانی ایران و کشورهای همجوار دارد که بسیار ارزنده است وبویژه در باره ی سرزمین های لر نشین آگاهی های تازه ای در بر دارد. در ادامه ضمن دعوت دوستان دوستدار ..به خواندن کتاب، چند جمله ی کوتاه را-درباره ی سرزمین ومردم لرستان وخوزستان و..-از بخش های گوناگون نوشته ها جهت اگاهی همتباران وعلاقمندان می اورد.

ادامه مطلب

تا کنون ودر هیچ مرجعی ایچنین وبه روشنی از لرهای جبل السماق در شام یا همان سوریه ی امروزی،گزارش نشده است ویا بنده ندیده ام.آنچه معمول است در باره ی مهاجرت بزرگ اقوام لر از شام،همه گان وهمه جا از اکراد گفتگو شده است،جز در کتاب ریاض الفردوس خانی-تالیف محمد میرک پسر مسعود حسینی منشی که درسال 1082 هق-برابر1049هخ-نوشته وبه محمد زمان خان حاکم کهگیلویه تقدیم شده است.کتاب که به همت استاد ایرج افشار وخانم فرشته صرافان وتوسط بنیاد افشار چاپ شده است-در 1385-مطالب مهم دیگری از تاریخ وجغرافیا ی لر ها و..دارد که خواندن ان به علاقمندان تاریخ وجغرافیای ایران وبویژه لران پیشنهاد می شود.

 

اما اصل مطلب از ص ۲۳۹:در زمان اتابک هزاراسب پور ابوطاهر...."چون بقایای قبایل الوار در جبلالسماق شام صیت جاه و جلال وی را استماع نمودند جمعی کثیر وجمی غفیر امده وبه وی پیوستند"واین اثبات امر مهمیست که تا کنون از چشم بسیاری پنهان مانده بود.

تا کنون ودر هیچ مرجعی ایچنین وبه روشنی از لرهای جبل السماق در شام یا همان سوریه ی امروزی،گزارش نشده است ویا بنده ندیده ام.آنچه معمول است در باره ی مهاجرت بزرگ اقوام لر از شام،همه گان وهمه جا از اکراد گفتگو شده است،جز در کتاب ریاض الفردوس خانی-تالیف محمد میرک پسر مسعود حسینی منشی که درسال 1082 هق-برابر1049هخ-نوشته وبه محمد زمان خان حاکم کهگیلویه تقدیم شده است.کتاب که به همت استاد ایرج افشار وخانم فرشته صرافان وتوسط بنیاد افشار چاپ شده است-در 1385-مطالب مهم دیگری از تاریخ وجغرافیا ی لر ها و..دارد که خواندن ان به علاقمندان تاریخ وجغرافیای ایران وبویژه لران پیشنهاد می شود.

 

اما اصل مطلب از ص ۲۳۹:در زمان اتابک هزاراسب پور ابوطاهر...."چون بقایای قبایل الوار در جبلالسماق شام صیت جاه و جلال وی را استماع نمودند جمعی کثیر وجمی غفیر امده وبه وی پیوستند"واین اثبات امر مهمیست که تا کنون از چشم بسیاری پنهان مانده بود.

  -اگر نبودهمت  شماری از زنان رئیسان ایل به تشویق خان ها برای حمله به اصفهان ویاری مشروطه خواهان .....ودرخواست  توقفبرادرکشی ومنازعات داخلی وبیرون آمدن از دور گردش کور ایلی،فرزندان حسینقلی خان ،یعنی سردار اسعد وصمصام السلطنه با دیگر عموزاده هایش،از جمله ضرغام السلطنه فاتح اصفهان  در مشروطه متحد نمی شدند ونیرویی برای مشروطه خواهان وآزادی خواهان اصفهان وسپس برای فتح تهران گسیل نمی داشتند.در اینجاست که باید از میان بانوان از بانوی هشیار بی بی صاحب جان همسر وعموزاده ی صمصام السلطنه یاد کرد.او نمونه ای از زنان(البته زنان رده بالای )بختیاریست که شور مشروطه خواهی را می پراکندند.آنها را باید ازجمله ایل یاران که مردم اگاه شده ودگر اندیش ایل بودند به حساب آورد.آنان موتور های اصلی درون سوز ایل برای تشجیع خان ها به پیوستن به مشروطه خواهان دانست.

بخش هایی از مقاله ی دکتر فریبرز رئیس دانا  -مجله ی سفر سال17شماره ی 17 اسفند 87(مجله به مطالبی در باره ی استان چهامحال وبختیاری ویژه شده است.):مشروطه وبختیاری

ادامه مطلب

در ادامه ی تورق در یادداشت های علامه قزوینی ودر جلد ۱۰ این یادداشتها به شعری از خاقانی شاعر بلند آوازه ی سده ی ششم ایرانی از قصیده ی حبسیه ی وی بر می خوریم که :مرا بینند در سوراخ غاری---شده مولو زن و پوشیده چوخا

واستاد علامه در شرح چوخا می آورد:چوخا به ضم و.....جامه ایست پشمین که عربان وغیرهم پوشند ونوعی از پوشش کوتاه که جوکیان پوشند ودر اصطلاح خواص اهل هند به فرکل موسوم است وبه جکرکنتها-به جیم فارسی-معروف است وکفتا ؟هم گویند.

ودر ادامه...:اکنون نیز کلمه ی چوخا به همین معنی -یعنی جامه ی درشت پشمین کوتاه که غالبا اهل رشت وگیلانات پوشند معمول است.....واین همه از صفحه ی ۲۸۲۳/و۲۴ برداشت شد.و آنچه غایب است نام لر وبختیاریست ...

سیرت جلال الدین مینکبرنی  تصنیف شهاب الدین محمد خرندزی زیدری نسوی تصحیح استاد شادروان مجتبا مینوی

بصورت پراکنده آگاهی هایی با اهمیت در باره ی لران-بزرگ و کوچک –وبویژه اتابکان لر دارد که علاقمندان را بکار اید.فهرست وار به چند نمونه –درباره ی لربزرگ –اشاره می شود.

   -در سال 621 هق(=602هش ) سلطان محمد خوارزمشاه که در فارس به گشت وگزار مشغول بود ، مامورانی برای خواستگاری دختر اتابک هزاراسب به مقر وی که سوسن باشد می فرستد.

ادامه مطلب

استاد گرانمایه جناب دکتر پروبز رجبی درود بر شما

   خبر ادامه ی چاپ ونشر کتا ب با ارزش سده های گمشده ،خوشحال کننده است واین امید واری را نوید میدهد که گرفتار سرنوشت کامل ابن اثیر نخواهد شد....استاد !در ص 52 جلد 4 سده های گمشده-حاشیه ای بر تاریخ –

آورده اید که.".آیا سرداران ایرانی کمتر از ترکان بیابان گرد بیگانه و نا اشنا با زبان وفرهنگ مردم می توانسته اند

فکری به حال سرزمین تاریخی بی کس وصاحب افتاده ی ما بکنند؟ چرا سرداری بر نخاسته است؟ حالا دیگر از جنبش های دو سده ی نخست دوره ی اسلامی کوچک ترین خبری نیست." ودر ص 55 .."در این میان ایرانیان تماشاگر غریبه ها بر سر سفره ی گسترده ی خود هستند واز کاوه ی آهنگر خبری نیست."نگارنده بر آن است که
ادامه مطلب

تاریخ گزیده ی حمدالله مستوفی ،که در حدود 730 هق نوشته شده ودر ان ،بویژه در باره ی قوم لر ، از  430 سال پیشتر گفتگو  کرده است ،از دید بسیاری پژوهندگان ما-در باره ی تاریخ قوم لر-حکمی قطعی بوده و بی نیاز از هرگونه شک وتردید وبررسی دیگر. این در حالیست که ما هنوز در مورد پیشامدهای دوران زندگی خود،از جمله داستان ملی شدن نفت وحتا  انقلاب 57 به نتیجه ی همسان نرسیده ایم.

ادامه مطلب

این روزها کتابی پژوهشی بدستم رسیده است با نام -پژوهشی در باره ی ایل بختیاری کار دکتر بهرام امیر احمدیان -این کار پژوهشی که در نیمه ی دهه ی ۶۰ انجام شده است از سرفصل های کاملی برخوردار است هرچند ممکن است که شرح وگستره ی بخش ها اندکی کوتاه شده باشد.کتاب که در سال ۱۳۸۷-چاپ یکم ویراست دوم-توسط انتشارات آگاه نشر یافته است ُدارای ۱۱ فصل وبخش پایانی می باشد به همراه فهرست منابع وپیوست...کلیات-فعالیت واشتغال -کشاورزی -صنایع دستی -مسکن -خوراک - پوشاک -حمل ونقل وارتباطات -بررسی های اقتصادی -بررسی های اجتماعی -کوچ نشینان دهستان  میان کوه دزفول - وپایان سخن وفهرست منابع مجموعه ی ۳۵۹ صفحه ی کتاب را تشکیل میدهد.سازمان اجتماعی ایل وبرخی طایفه هاونقشه های استانها وشهرستانهای بختیاری نشین در بخش پیوست ها آمده است. در بخشی از کتاب -که خواندن انرا به همتباران وعلاقمندان پیشنهاد می کند-آمده است: زبان (گویش)بختیاری ها "لری بختیاری"است که شعبه ای از زبان های شمالغرب(درست آن باید جنوب غربی باشد)ایران است.براساس نتایج سرشماری اجتماعی اقتصادی عشایر کوچنده در تیرماه ۱۳۶۶-هفتاد ونیم در سد از جمعیت ایل بختیاری می توانستند به فارسی صحبت کنند-نود ویک ودودهم درسد (درکتاب رقم به اشتباه  چاپ شده است.)می توانستند زبان فارسی را بفهمند ونه ونه دهم درسد فارسی نمیدانستنداز جمعیت مردان ایل بختیاری هفتاد وچهار وچهار دهم درسد وزنان شست شش ودو دهم درسد می توانستند به فارسی صحبت کنند.ص ۵۷...این ارقام آنهم در سالهای جنگ که هنوز ارتباطات گوناگون گسترش نیافته بود-می تواند برخی دوستان را که بر جدایی گویش مردم بختیاری از فارسی پای می فشارند ُبه اندیشه وادارد تا از نوشتن جمله هایی اینچنین که بیشتر به شوخی و...شباهت دارد تا متنی استواربه پرهیزند..نمونه ها را بخوانید.۱-بانک ملت لالینه تعطیلس کردن-۲-ره آهن شوشتر شر(و)ع بکار وابید.-لابد میخواهد بگوید آغاز به کار کرد/البته ساختمان آن-۳-افتتا درمانگاه فوق تخصصی شهید رجایی!!-۴-شهرک چهارم صنعتی دسویل...-۵-شوشتر آماده ی پذیرایی زمهمونا..دوستانه وکوچکانه از آنها  که دلسوزانه بدنبال گسترش ویا بهبود گویش ما هستنددرخواست بازنگری در کار خود را دارم.دست کم به کتابهای شعری که ده ها سال پیش سروده وگسترده شده نیم نگاهی بیندازند.

در سال 460 هق-446 هخ-ابو یعلی پدر ابو شجاع وزیر که دبیر هزاراسب بود،از سوی خلیفه برای تصدی وزارت به بغداد فرا خوانده می شود.بدیها است که این موضوع اهمیت جایگاه  هزار اسب را در بکار گیری مردان بزرگ در دستگاه حکومتی خود میرسانده است.باری به نوشته ی پور اثیر در کامل-جلد 14 ص 5950 و زیر رخدادهای سال 462 هق-448 هخ-:(در رمضان این سال تاج الملوک هزار اسب بن بنکیر بن عیاض در اصفهان در گذشت.مرگ او هنگام بازگشت از نزد سلطان به خوزستان روی داد.کار او فرهت یافت وخواهر سلطان را ستاند.وبر نورالدوله دبیس بن مزید گردن فرازید وسلطان را برانگیخت تا سرزمین نورالدوله را فرو ستاند.پس چون هزاراسب بمرد دبیس همراه شرف الدوله مسلم ،فرمانروای موصل ،نزد سلطان آمد ونظام الملک به دیدارشان رفت وشرف الدوله خواهر سلطان را که همسر هزاراسب بود به زنی گرفت وهردو از همدان به سرزمین خود بازگشتند.)

     شوربختانه پور اثیر از جانشینی هزاراسب وادامه ی حکومت در سرزمین بختیاری وبطور کلی سرزمین های زیر فرمان هزار اسب گزارشی نمی دهد والبته منابع دیگر نیز ساکتند.شاید یک علت انتقال مرکز رخدادها وپیش امدهای مهم به شمال وشمال باختر بغداد بوده باشد ،که توجه تاریخ نویسان وگزارشگران را بدان سو کشیده است ودر نتیجه از جاهای دیگر بویژه سرزمین های مورد نظر ما،غافل مانده باشند....ودر اینجا بخش نخست گزیده ی تاریخ بختیاری به پایان میرسد وبخش دوم تاریخ که با روی کار امدن اتابکان آغاز وبا رفتنشان پایان میگیرد-شروع می شود.در این بخش -بخش دوم-در اغاز با دشواری هایی روبرو می شویم که ناشی از بهم ریختگی اگاهی های تاریخی و بویژه نادرستی های یکی دانستن دو هزاراسب ونبز ابهام در مهاجرت اقوام بسیار از شام و...که در اندازه ی توان به آنها پرداخته خواهد شد وامید که در روشن نمودن گوشه های تار تاریخ خود-گام های سود مند بداریم ..با یاری شما دوستان آگاه.